Wygoda i lojalność

Wygoda zbliża ludzi. Potrafi ich do siebie przyciągnąć. Ale to lojalność sprawia, że pozostają. Że nie odchodzą, gdy tylko komfort znika. Bo lojalność zaczyna się właśnie tam, gdzie wygoda przestaje być argumentem.

Pomiędzy pamięcią a możliwością

Czasami najbardziej boli nie to, co się skończyło. Nie to, co miało swój początek i swój koniec. Nie ostatnie słowo, ostatnie spojrzenie czy ostatni dzień, który można wskazać palcem i powiedzieć: „wtedy to się stało”. Czasami najbardziej boli to, co dopiero miało się wydarzyć, ale nigdy nie zdążyło. To, co było jeszcze przed nami.

Przez wiele lat myślałam, że żałoba dotyczy przede wszystkim tego, co zostało utracone lub odebrane. Tego, co kiedyś było obecne, a potem nagle stało się pustką. Ale z czasem zobaczyłam, że żałoba może mieć wiele odcieni.

Szczególnie bolesna potrafi być strata nieprzeżytej przyszłości, która jeszcze nie zdążyła się ziścić, ale już miała swoje miejsce w sercu –  przyszłości, która nie była tylko marzeniem. Nie była odległym wyobrażeniem. Nie była fantazją. Była czymś powoli, konsekwentnie i starannie budowanym. Z małych chwil, z planów wypowiedzianych szeptem i z przekonania, że pewne rzeczy przyjdą, kiedy podejmie się odpowiednie kroki. Że nadejdzie ich właściwy czas.

Ale potem nagle czas się skończył. Nie dlatego, że komuś zabrakło dobrej woli lub chęci. Nie dlatego, że ktoś przestał wierzyć. Nie dlatego, że droga okazała się niewłaściwa lub zbyt trudna. Po prostu dlatego, że droga nagle się skończyła. Że życie postanowiło zatrzasnąć raz na zawsze drzwi, zanim zdążyliśmy przez nie przejść.

I chyba właśnie to jest strata, z którą najtrudniej się pogodzić. Bo z przeszłością można się zmierzyć. Można spojrzeć na coś, co było, dotknąć tego wspomnieniem i powiedzieć: „to należało kiedyś do mojego życia”. Ale jak pożegnać coś, co nigdy nie dostało swojej chwili? Jak pożegnać się z miejscem, które wciąż istnieje w wyobraźni, chociaż nigdy nie zdążyło stać się rzeczywistością?

Są rzeczy, które nie mają nawet wspomnień, choć przez chwilę były przecież całkiem realne na horyzoncie naszego życia. Nie mają zdjęć. Nie pozostały po nich przedmioty, które można wziąć do ręki. Nie zdążyły stać się historią, można by opowiadać innym. A jednak pozostawiły po sobie ślad w duszy.

Czasami wracam myślami do tych wszystkich małych rzeczy i chwil, które miały nadejść, ale nie nadeszły. Które były tak blisko, niemal na wyciągnięcie ręki... Ale życie zdecydowało inaczej. I wtedy przekonuję się, że można tęsknić nie tylko za tym co się posiadało i przeżyło, ale także za tym, co mogło się posiadać i przeżyć, choć się nie zdążyło. Za wersją świata, w której jeszcze wszystko było przed nami, będąc jednocześnie czymś całkowicie realnym.

Długo myślałam, że powinnam przestać patrzeć w tamtą stronę. Że skoro czegoś nie mogę już mieć i dotknąć, to powinnam nauczyć się odwracać wzrok. Ale dzisiaj myślę inaczej. Myślę, że nie wszystko, co nie zdążyło się wydarzyć, jest pozbawione znaczenia. Wręcz przeciwnie – myślę, że to, że niektóre drogi kończą się w połowie, nie oznacza automatycznie, że są mniej wartościowe lub mniej prawdziwe.

Niektóre obietnice pozostają ważne, nawet jeśli życie nie pozwoliło ich wypełnić. Może właśnie dlatego pewne osoby i wspomnienia o nich pozostają w nas tak głęboko. Nie tylko przez to, co kiedyś wspólnie przeżyliśmy. Także przez to, co planowaliśmy jeszcze przeżyć, nawet jeśli do tego nie doszło. Przez wszystkie niewypowiedziane zdania, niedokończone plany i przyszłość, która na chwilę była tak blisko, że niemal można było jej dotknąć, a potem nagle, bez ostrzeżenia zniknęła z horyzontu.

Nauczyłam się, że miłość i wdzięczność nie muszą kończyć się tam, gdzie kończy się możliwość. Można być wdzięcznym za coś, czego nie udało się zachować. Można kochać coś, czego nie udało się dokończyć. Można nosić w sobie nie tylko wspomnienia, ale również cichą nostalgię po wszystkich tych momentach, które dopiero miały nadejść, ale okazało się, że nic z tego.

Pogodzenie się ze stratą tego co dla nas ważne, zawsze jest trudne. Ale paradoksalnie to pogodzenie się ze stratą tego, co dopiero miało nadejść, ale nie nadeszło bywa o wiele trudniejsze i niekiedy wymaga znacznie więcej czasu.

Dzisiaj wiem, że nie muszę wybierać między pamięcią a dalszym życiem. Nie muszę udawać, że pewne drzwi nigdy nie istniały. Mogę przyznać, że za nimi było coś pięknego. Mogę pozwolić sobie tęsknić za tym, co nie zdążyło się ziścić i czego nie udało się zrealizować tak, jak to było planowane. I jednocześnie mogę nadal iść dalej, nie ignorując drogi, która skończyła się w połowie, bez ostrzeżenia. Bo ona nie przestała mieć znaczenia. Choć przerwana, to kiedyś była częścią mojego życia. Najzupełniej prawdziwą.