Czy można nazywać siebie Goreaninem, nie znając książek o Gor? To pytanie co jakiś czas powraca niczym bumerang w różnych miejscach i kontekstach. Kiedyś uważałam, że odpowiedź brzmi: tak. Dziś osobiście myślę, że nie. Jestem jednak w stanie zaakceptować odpowiedź twierdzącą, niemniej z pewnymi – bardzo istotnymi – zastrzeżeniami. Kwestia ta jest w gruncie rzeczy dość złożona.
Ludzie czerpią swoja wiedzę z różnych źródeł. Źródła zaś mogą mieć różną jakość. Mogą być wartościowe albo zupełnie nieadekwatne. Mogą być rzeczowe i merytoryczne lub – przeciwnie – wypaczające ducha filozofii goreańskiej, manipulujące. Nie każdy jest w stanie czytać kroniki w języku angielskim. Nie każdy, nawet dziś, zna ten język na tyle dobrze, by swobodnie czytać w nim literaturę sci-fi czy fantasy. Ja sama długo się z tym problemem zmagałam. Kroniki Gor nigdy nie zostały wydane po polsku, więc na początku czerpałam wiedzę z innych dostępnych i bardziej dla mnie przystępnych źródeł. Później zaczęłam je czytać, ale były to wydania francuskojęzyczne, ponieważ w tym języku czuję się znacznie swobodniej niż w angielskim.
Wracając do pytania głównego: czy ktoś może mówić o sobie, że jest Goreaninem, jeśli jego wiedza o Gor pochodzi z innych źródeł niż bezpośrednia lektura książek Johna Normana? Moim zdaniem nie. A w zasadzie: technicznie może. Bo nikt nie może mu tego zabronić. Ale uważam, że to nieuczciwe i świadczy o braku zrozumienia dla filozofii. Zaraz wyjaśnię dlaczego.
Gorean Lifestyle funkcjonuje (szczególnie w kręgach pierwotnych, a więc społecznościach amerykańskich) jako kultura wtórna: żywa tradycja interpretacyjna przekazywana poprzez społeczności, dyskusje, mentoring, praktykę relacyjną, obserwację i wymianę doświadczeń. Jednak – co jest tutaj szalenie istotne – to jest właśnie przede wszystkim kultura. Nie tylko kink, co zwykle mocno odróżnia społeczności Gorean Lifestyle od innego rodzaju społeczności kinkowych i innych dynamik opartych na wymianie władzy. Zetknięcie z tą kulturą może odbywać się na różne sposoby, niemniej uwzględnienie i akceptacja wymiaru kulturowego są absolutnie kluczowe dla pełnego utożsamienia się z Gorean Lifestyle. Bo to właśnie filozofia i kultura w głównej mierze go ukonstytuowują, bez względu na to, co czy ktoś to akceptuje, czy nie. Nie chodzi tu o samą dynamikę relacji Pan-niewolnica. Dynamika ta jest tylko jednym z szeregu wymiarów całej goreańskiej subkultury.
Pierwsze zetknięcie z tematyką Gorean jako taką może przebiegać na różne sposoby: poprzez wzmiankę, w dyskusji, lekturę czyjegoś bloga lub wpisu. Fascynacja może zacząć się od: filozofii ról, głębi oddania, etyki odpowiedzialności symboliki władzy i służby w kontekście Gorean. Dopiero z czasem (lub równolegle) sięga się po teksty źródłowe. Sam fakt, że ktoś nie przeczytał jeszcze książek, nie czyni automatycznie jego postawy „niegoreańską”. Kroniki Gor liczą sobie kilkadziesiąt tomów. Ciężko też powiedzieć, że należy przeczytać wszystkie, albo ustalić granicę ilościową, od której ktoś „nabywa” prawo do nazywanie się Goreaninem lub jeszcze nie. Znałam mężczyzn, którzy nie mieli żadnej wiedzy o Gor, a mimo to ucieleśniali swoja postawą niemal wszystkie ideały, o których filozofia goreańska mówi. Wiele praktyk, które sami zawsze stosowali, pojawia się w książkach – oni po prostu nie byli tego świadomi, ponieważ nigdy ich nie czytali.
Jednocześnie – właśnie dlatego, że jest to bardzo jasno określona filozofia i kultura – głęboko wierzę, że bez znajomości literackiego kanonu Gor trudno mówić o pełnej, świadomej i uczciwej goreańskiej autoidentyfikacji. W najlepszym wypadku można mówić o byciu po prostu sympatykiem lub o identyfikacji częściowej, ale nie o pełnej. Nie, jeśli chce się być uczciwym wobec innych i samego siebie. Jak ktoś, kto nie zna naprawdę tej filozofii w całości, z jej pierwotnego źródła, a jedynie z drugiej ręki, może uczciwie powiedzieć, że się z nią identyfikuje? Jak można identyfikować się z czymś, czego się w istocie nie zna? Moim zdaniem – nie można.
Książki nie są jedynie narracyjnym tłem – stanowią fundament pojęciowy: definiują język, hierarchie (zarówno w obrębie relacji Pan-niewolnica, jak i w wymiarze społecznościowym), założenia antropologiczne, napięcia i zależności między naturą a kulturą, między wolnością a własnością, czy odpowiedzialnością a władzą. Bez nich łatwo można pomylić Gorean Lifestyle z ogólnym BDSM, wymianą władzy albo estetyką „inspirowaną Gor”. Ewentualnie – co uważam za wielki problem polskiego środowiska kinkowego – uznać, że Gor to po prostu „bardziej zaawansowany poziom wtajemniczenia” w BDSM.
Kwestia jest złożona, bo nie chodzi tutaj jedynie o czyjąś identyfikację, ale o jej uczciwość, transparentność i autentyczność. Oraz o szacunek dla kultury Gorean. Ostatecznie ktoś może też funkcjonować „po goreańsku” w duchu Gorean i autentycznie żyć tymi wartościami, nawet jeśli zna je z drugiej ręki. Może je rozumieć podobnie jak są one rozumiane w książkach, choć książek nie czytał. Może żyć nimi na co dzień. Mimo wszystko jednak uważam, że lektura książek jest niezbędna, jeśli ktoś chce w pełni uczciwie twierdzić, że rozumie Gor i czuje się Goreaninem. Bo Gorean to nie tylko książki o fikcyjnej planecie. To bardzo spójna filozofia, a nie jedynie zbiór zapożyczonych motywów lub alternatywna forma kinku. I choć do tego świata prowadzić mogą różne drogi, to pełne zrozumienie wymaga sięgnięcia do źródła. A źródłem są książki.